IQ szachistów, od Magnusa Carlsena po badania: mity i niesprawdzalne liczby
IQ Magnusa Carlsena nie jest znane: nie opublikowano żadnego oficjalnego wyniku testu, a liczby 190 lub więcej krążące w internecie nie opierają się na żadnym źródle. Szerzej, badania wykazują realny, ale skromny związek między inteligencją a poziomem gry w szachy (korelacja około 0,24), który w dużej mierze zanika u najlepszych graczy, u których różnicę robi trening.
IQ (iloraz inteligencji): wynik uzyskany w standaryzowanym teście, skalibrowanym tak, by średnia w populacji wynosiła 100, a dwie osoby na trzy mieściły się między 85 a 115. Matryce Ravena: szeroko stosowany test niewerbalny, w którym trzeba uzupełnić serię wzorów logicznych; mierzy głównie tak zwane rozumowanie „płynne”.
IQ Magnusa Carlsena: dlaczego żadna liczba nie jest wiarygodna
Zapytanie „Magnus Carlsen IQ” należy do najczęstszych w związku z szachami. Odpowiedzi wyświetlane w sieci podają 190, czasem więcej. Po sprawdzeniu ustalono, co następuje:
- żaden opublikowany oficjalny test: o ile nam wiadomo, Magnus Carlsen nigdy nie upublicznił wyniku testu IQ, a żadne źródło pierwotne (artykuł prasowy cytujący psychologa, dokument, wypowiedź gracza) nie podaje wyniku;
- krążące liczby to szacunki przepisywane ze strony na stronę, często na stronach „sławni ludzie i IQ”, bez testu ani możliwego do ustalenia autora;
- to, co da się sprawdzić, dotyczy jego wyników w szachach: mistrz świata w latach 2013-2023 (pięć tytułów) i ranking Elo osiągający szczyt 2882 w maju 2014 roku, rekord wszech czasów.
Najbardziej prawdopodobne jest, że Magnus Carlsen ma IQ powyżej średniej, jak wielu graczy najwyższego poziomu. Ale przypisywanie dokładnej liczby komuś, kto nie był testowany, nie ma żadnej wartości. Wolimy napisać „nieznane”, niż powtarzać wymyśloną liczbę.
IQ przypisywane mistrzom, sprawdzone jedno po drugim
| Gracz | Krążąca liczba | Pochodzenie | Czy rzeczywiście zdawał test? | Wiarygodność |
|---|---|---|---|---|
| Magnus Carlsen | 190 lub więcej | Strony „IQ sławnych ludzi”, bez źródła | Nieopublikowane | zerowa |
| Garri Kasparow | 190 (listy w sieci); 135 i 123 (reportaż z 1987 roku) | Reportaż niemieckiego magazynu Der Spiegel (grudzień 1987), według licznych jego przedruków | Tak, według tych przedruków | średnia: oryginału nie sprawdzono |
| Bobby Fischer | 180 do 187 | Wspomnienie przekazywane na temat jego akt szkolnych w liceum Erasmus Hall na Brooklynie | Brak opublikowanego dokumentu | słaba |
Test Kasparowa w 1987 roku
To jedyny udokumentowany przypadek poddania mistrza świata testom inteligencji przez zidentyfikowany zespół. Według licznych przedruków tego reportażu zespół Spiegla pojechał do Baku z kilkoma testami, w tym z baterią zestawioną przez psychologa Hansa Eysencka i matrycami Ravena. Kasparow miał uzyskać 135 w pierwszym i 123 w drugim: wyniki wysokie, ale bardzo dalekie od 190, które mu się przypisuje. Nie mogliśmy sprawdzić oryginalnego artykułu; liczby te trzeba więc traktować jako przekazane, a nie zweryfikowane. Ilustrują przede wszystkim to, że mistrz świata może mieć IQ „po prostu” bardzo dobre.
Bobby Fischer
Liczba 187 wraca nieustannie. Sięga wypowiedzi przekazywanych po latach na temat jego akt szkolnych, bez dokumentu, bez nazwy testu i daty. Le Palais des Échecs odtwarza jego drogę w pełnej biografii, ale żaden biograf nie potrafił przedstawić oficjalnego wyniku.
Czy IQ koreluje z poziomem gry w szachy?
Tak, ale skromnie. Najpełniejszą syntezą jest metaanaliza opublikowana w 2016 roku w czasopiśmie Intelligence.
Burgoyne i in., 2016 · Intelligence
The relationship between cognitive ability and chess skill: A comprehensive meta-analysis
- Kto
- Metaanaliza opublikowanych badań
- Rodzaj
- Metaanaliza korelacyjna · poziom dowodów: wysoki (dla korelacji)
- Wynik
- Średnia korelacja między zdolnościami poznawczymi a poziomem gry w szachy wynosi około 0,24 (0,22 po sprostowaniu z 2018 roku). Związek z rozumowaniem płynnym jest wyraźniejszy u młodych (0,32) niż u dorosłych (0,11) oraz u graczy bez rankingu (0,32) niż u graczy z rankingiem (0,14).
- Czego badanie nie mówi
- Korelacja nie mówi, czy inteligencja pomaga robić postępy, czy szachy ją rozwijają.
Korelacja 0,24 oznacza, że IQ „wyjaśnia” około 6% różnic w poziomie między graczami. Reszta zależy od innych czynników, z których pierwszym jest ilość praktyki i nauki. Związek jest wyraźniejszy u dzieci i początkujących: na początku szybkie rozumienie pomaga szybko robić postępy. U graczy z rankingiem, którzy wszyscy dużo grali, różnice w inteligencji liczą się mniej.
Bilalić, McLeod i Gobet, 2007 · Intelligence · DOI 10.1016/j.intell.2006.09.005
Does chess need intelligence? A study with young chess players
- Kto
- 57 młodych graczy (w tym 23 w podgrupie elitarnej)
- Rodzaj
- Badanie przekrojowe · poziom dowodów: niski do umiarkowanego (mała próba)
- Wynik
- Ilość praktyki jest pierwszym czynnikiem poziomu; IQ (WISC-III) wyjaśnia niewielką jego część. W podgrupie elitarnej IQ przestaje być czynnikiem istotnym, ponieważ dzieci o niższym IQ trenowały tam więcej.
- Czego badanie nie mówi
- Mała liczebność, wyłącznie dzieci brytyjskie.
Ten zaskakujący wynik Bilalicia i współpracowników nie oznacza, że inteligencja szkodzi w szachach: w tej grupie elitarnej dzieci o nieco niższym IQ nadrabiały większym treningiem. To przypomnienie, że szachy nagradzają przede wszystkim pracę.
To, jak trening zmienia postrzeganie szachownicy, wyjaśniamy na stronie o mózgu szachisty, a kwestię dzieci na stronie czy szachy czynią dzieci inteligentniejszymi?
Jakie jest średnie IQ szachisty?
Nie istnieje wiarygodna liczba. Badania mierzą IQ małych grup (kilkudziesięciu graczy klubowych lub dzieci zapisanych na turnieje), które nie reprezentują ogółu graczy. Grupy te często uzyskują wyniki powyżej 100, co częściowo tłumaczy ich profil: gracze klubowi średnio dłużej się uczyli niż ogół populacji. Nie można jednak z tego wyciągnąć „średniego” IQ szachistów.
Co do pomysłu, że IQ pozwoliłoby przewidzieć ranking Elo, lub odwrotnie, przeczy mu słabość korelacji: dwóch graczy o tym samym IQ może mieć bardzo różne poziomy, i na odwrót.
Czy trzeba mieć wysokie IQ, żeby grać w szachy?
Nie. Zasad uczy się w godzinę, a można czerpać wiele przyjemności i robić postępy, nie będąc geniuszem. Badania pokazują, że inteligencja pomaga głównie na początku; potem więcej ważą regularność, studiowanie partii i radzenie sobie z emocjami. Le Palais des Échecs rozwija ten wątek w artykule odpowiadającym na pytanie czy trzeba być bardzo inteligentnym, żeby grać w szachy?
A dla ciekawych, którzy chcą zmierzyć się z zagadkami, ten sam serwis proponuje test logiczny online: zabawę, a nie zwalidowany test IQ, ale dobry sposób na ćwiczenie rozumowania.
Czego te badania nie mówią
- Że słaba gra w szachy byłaby oznaką niskiego IQ: praktyka liczy się znacznie bardziej.
- Że gra w szachy podnosiłaby IQ: korelacja nie mówi, w którą stronę działa wpływ.
- Że darmowy test IQ online wiarygodnie mierzyłby inteligencję.
Najczęstsze pytania
Jakie jest średnie IQ szachisty?
Nie istnieje żadna wiarygodna liczba. Opublikowane małe badania często znajdują wyniki powyżej 100 u graczy klubowych, częściowo dlatego, że średnio dłużej się uczyli, ale te próby nie reprezentują ogółu graczy.
Czy IQ koreluje z poziomem gry w szachy?
Tak, skromnie: metaanaliza Burgoyne'a i współpracowników (2016) wykazuje średnią korelację około 0,24, silniejszą u dzieci i mało doświadczonych graczy niż u graczy z rankingiem.
Jakie IQ trzeba mieć, by dobrze grać w szachy?
Nie ma żadnego progu. Przeciętne IQ nie przeszkadza w osiągnięciu dobrego poziomu; ilość i jakość treningu tłumaczą znacznie więcej różnic między graczami.
Czy mistrzowie szachowi mają wysokie IQ?
Często powyżej średniej, ale niekoniecznie wyjątkowe. Jedyny publicznie przetestowany mistrz świata, Garry Kasparow w 1987 roku, miał uzyskać 135 i 123 według przedruków reportażu Spiegla, daleko od liczb, które mu się przypisuje. Nie opublikowano żadnego oficjalnego testu Magnusa Carlsena.
Czy osoba z niskim IQ może grać w szachy?
Tak. Zasady są dostępne dla niemal wszystkich, a przyjemność z gry nie zależy od IQ. Kluby przyjmują graczy o wszelkich profilach, a dla osób z trudnościami w uczeniu się istnieją uproszczone formy.